คำถามเรื่องการอิมโพรไวซ์เป็นคำถามที่ผมโดนถามบ่อยที่สุดในเพจเลย บทความนี้ผมจะมาให้ไอเดียสำหรับคนที่อยากจะเริ่มหัดทำอิมโพรไวซ์หรือการคิดเมโลดี้,ลูกเล่นด้วยตัวเอง อิมโพรไวซ์มันเกิดจากจินตนาการของแต่ละคนโดยมีทฤษฎีดนตรีมาเป็นพื้นฐาน แต่บทความนี้ผมจะไม่ลงลึกเรื่องของทฤษฎีดนตรีมากนัก เน้นไอเดียเข้าใจง่ายมากกว่า

การอิมโพรไวซ์มันเป็นเรื่องของไอเดียส่วนบุคคล มันขึ้นอยู่กับ"ประสบการณ์การฟัง"ของแต่ละคน เป็นเรื่องที่สอนกันได้แต่ก็ได้แค่แนะนำ มันไม่สามารถบังคับให้คิดเหมือนกันได้ แต่ก่อนจะเริ่มหัดอิมโพรไวซ์ สิ่งสำคัญ2อย่างที่ผมคิดว่าต้องมีก่อนคือ ความมั่นใจในตัวเองและประสบการณ์ในการฟังที่ดี

*บรรทัดต่อไปนี้เป็นความเห็นส่วนตัวจากประสบการณ์ของผมเอง

ง่ายๆเลย ขั้นแรกก่อนจะอิมโพรไวซ์ได้เราต้องฝึกเล่นคอร์ดให้คล่องซะก่อน เพราะการอิมโพรไวซ์มันมีพื้นฐานของคอร์ดมารองรับ ถ้ายังตีคอร์ดเปล่าๆไม่คล่องก็อิมโพรไวซ์ไม่รอด ให้ลองหาชุดคอร์ดสั้นๆมาฝึกตีให้แม่นในคีย์ง่ายๆอย่างคีย์CหรือGที่ไม่ต้อง#,bเยอะนักเช่น C / F / G / C สั้นๆง่ายๆ ถ้าตอนกำลังอ่านอยู่นี้ว่างก็ลองหยุดอ่านแล้วไปที่เครื่อง แล้วตีคอร์ดชุดนี้ฟังดูก่อน

พอเราตีคอร์ดชุดเมื่อกี้หรือคอร์ดชุดอะไรก็ได้สัก1รอบสั้นๆ สิ่งที่ควรเกิดขึ้นในหัวคือ"เมโลดี้อะไรบางอย่างมันวิ่งอยู่ในคอร์ดที่เราเล่น" ถ้าใครมีความรู้สึกแบนี้แปลว่าประสบการณ์การฟังของเราดีมาก(ถ้าใครฟังแล้วไม่มีไอเดียจริงๆไม่ต้องเสียใจ รออ่านย่อหน้าต่อไป) ที่นี้ลองเอาความมั่นใจเข้ามาแล้วลองเปลี่ยนมือขวามาเล่นเป็นเมโลดี้ที่เราคิดในหัว ลองปรับลองทำมันให้ชัดเหมือนที่เราคิดในใจ(หรืออาจจะดีกว่า) ไม่จำเป็นต้องหวือหวาซับซ้อนอะไรมากมาย ขอแค่สร้างทำนองสั้นๆออกมาจากจินตนาการของเราก็พอ

ถ้าไม่มีอะไรในหัวเลยจริงๆให้มองที่มือขวา ดูว่ามือขวาเล่นโน้ตตัวอะไรเป็นเสียงสูงสุดเช่นคอร์ดCเราเล่นรูปพลิกกลับที่ตัวซอลอยู่บนสุด เสียงตัวซอลนั่นแหละคือเมโลดี้ง่ายๆที่เกิดขึ้นมาตามธรรมชาติ เพราะหลักการประสานเสียง(Harmony)พื้นฐาน เสียงที่อยู่บนสุดจะเป็นเมโลดี้ไปโดยอัตโนมัติ ทีนี้ก็ลองไล่ดูทุกคอร์ดในชุดแล้วจำว่าแต่ละคอร์ดโน้ตตัวอะไรเป็นเสียงสูงที่สุด(ในมือขวา) พอเล่นต่อๆกันครบทั้งชุดคอร์ดมันก็คือเมโลดี้แบบง่ายๆที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ยกตัวอย่างคอร์ดชุดC / F / G / C ผมได้เสียงโน้ตสูงที่สุดของแต่ละคอร์ดเป็น"ซอล / ลา / ที / โด " แค่นี้มันก็เป็นทำนองแบบง่ายๆแล้วโดยแต่ละโน้ตเล่นยาวเท่าความยาวของแต่ละคอร์ด(คือยาว4จังวะนั่นแหละ)

"ใช่แล้ว เมโลดี้ในการอิมโพรไวซ์มันเกิดจากเสียงในคอร์ดไงล่ะ !! "

อ่านถึงตรงนี้เข้าใจกันแล้วใช่ไหม การสร้างอิมโพรไวซ์ง่ายๆคือการเอาโน้ตในคอร์ดมาสร้างนั่นเอง ในเรื่องของความยากความซับซ้อนเก็บไว้ก่อน เน้นเรื่องความเพราะของเมโลด้ีที่เราสร้างก่อนโดยเล่นโน้ตลากๆแบบนั้นแหละโน้ตนึง4จังหวะตามคอร์ด ไว้คล่องแล้วค่อยลองแบ่งจังหวะให้ย่อยลงมาอีกจากโน้ตละ4จังหวะเป็น2จังหวะเป็น1จังหวะ และพอโน้ตย่อยลงมาเรื่อยๆคราวนี้ก็ต้องมีการเล่นโน้ตPassingหรือโน้ตนอกคอร์ดกันบ้าง อันนี้เป็นจินตนาการของแต่ละคนแล้วที่จะสร้างสรรค์อิมโพรไวซ์ให้เพราะด้วยค่าโน้ตที่เล็กมากๆ หรือด้วยRhythmที่แตกต่างออกไป

การจะทำอิมโพรไวซ์ที่ซับซ้อนได้มันเกิดจากประสบการณ์การเล่นและการฟังที่สะสมมา ยิ่งซ้อมมานาน+เคยฟังเพลงมาเยอะยิ่งสามารถคิดอิมโพรไวซ์ยากๆได้ ฉนั้นใครหูดีฟังมาเยอะมือพริ้วๆก็สร้างอิมโพรไวซ์ได้ง่ายขึ้น ฉนั้น ใครยังนึกอะไรในหัวไม่ออกเวลาฟังเสียงคอร์ด ก็ให้ซ้อมตีคอร์ดให้มากขึ้นฟังเสียงคอร์ดให้มากขึ้นและลองจินตนาการทำนองง่ายๆจากคอร์ดที่เราเล่นนั่นแหละ

ถ้าถามว่าเราจะรู้ได้ไงว่าโน้ตไหนที่ควรเล่น เราเล่นได้ทุกโน้ตนั่นแหละ แค่ช่วงเริ่มต้นควรยึดโน้ตในคอร์ดเป็นหลักเพื่อไม่ให้เสียงเพี้ยน แล้วค่อยพัฒนาไปโน้ตนอกคอร์ดที่หลากหลายมากขึ้น

ครูเบลล์ ^ ^